CHÍNH SÁCH ĐẦU TƯ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA CANADA NĂM 2026

• Cơ hội cho nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ và nhà đầu tư quốc tế

1. Tổng quan

• Canada đang xem nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong những nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và an ninh kinh tế quốc gia. Chính sách hiện nay không chỉ tập trung vào việc cấp ngân sách cho trường đại học và viện nghiên cứu, mà còn xây dựng một hệ sinh thái kết nối nhà nước – đại học – doanh nghiệp – nhà đầu tư – nhà khoa học quốc tế.
• Trong năm 2026, định hướng nổi bật của Canada là tăng đầu tư vào nghiên cứu chất lượng cao, thu hút nhân tài quốc tế, xây dựng cơ sở hạ tầng nghiên cứu, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tăng hợp tác giữa khu vực công với khu vực tư nhân. Kế hoạch 2026–27 của NSERC cho biết Canada đang triển khai một gói đầu tư liên bang khoảng 1,7 tỷ CAD nhằm tăng năng lực nghiên cứu và khả năng cạnh tranh quốc tế, trong đó có các sáng kiến thu hút nhà nghiên cứu hàng đầu từ nước ngoài. (Nserc Crsng)
• Đây là điểm quan trọng đối với nhà đầu tư nước ngoài: Canada không chỉ muốn thu hút vốn, mà còn muốn thu hút tri thức, tài năng, công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ và năng lực thương mại hóa.

2. Mục tiêu của chính sách

• Chính sách nghiên cứu khoa học của Canada có thể được khái quát qua năm mục tiêu lớn:
• Thứ nhất, thu hút nhân tài khoa học quốc tế.
• Thứ hai, tăng năng lực nghiên cứu tại các trường đại học và viện nghiên cứu Canada.
• Thứ ba, thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ phòng thí nghiệm sang thị trường.
• Thứ tư, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào R&D.
• Thứ năm, xây dựng năng lực khoa học trong các ngành có ý nghĩa chiến lược như AI, lượng tử, công nghệ số, y sinh, sản xuất tiên tiến, môi trường và các lĩnh vực quốc phòng – an ninh.
• Chính sách này thể hiện sự chuyển dịch từ mô hình “tài trợ nghiên cứu” sang mô hình “nghiên cứu – đổi mới – thương mại hóa – tăng trưởng kinh tế”.

3. Thu hút nhà khoa học và nhân tài quốc tế

• Một trong những chính sách đáng chú ý nhất là Canada Global Impact+ Research Talent Initiative. Chính phủ Canada công bố gói 1,7 tỷ CAD để thu hút các nhà nghiên cứu hàng đầu thế giới, với mục tiêu tăng năng lực khoa học và vị thế quốc tế của Canada.
• Theo kế hoạch 2026–27 của NSERC, các khoản đầu tư lớn bao gồm:

• 1 tỷ CAD trong 13 năm, bắt đầu từ 2025–26, cho sáng kiến accelerated research chairs nhằm tuyển nhà nghiên cứu quốc tế.

• 133,6 triệu CAD trong 3 năm, bắt đầu từ 2026–27, hỗ trợ tiến sĩ và nghiên cứu sinh sau tiến sĩ chuyển đến Canada.

• 120 triệu CAD trong 12 năm, bắt đầu từ 2026–27, hỗ trợ các trường đại học tuyển giảng viên trợ lý quốc tế. (Nserc Crsng)

• Điều này cho thấy Canada đang sử dụng nguồn lực tài chính công như một công cụ để thu hút “human capital” khoa học, thay vì chỉ cạnh tranh bằng ưu đãi thuế hoặc đầu tư cơ sở vật chất.

4. Canada Research Chairs và hệ thống tài trợ nghiên cứu

• Canada Research Chairs (CRC) là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển năng lực nghiên cứu.
• Tháng 5/2026, Chính phủ Canada công bố hơn 168 triệu CAD đầu tư vào hệ sinh thái nghiên cứu, trong đó gần 140 triệu CAD dành cho 165 Canada Research Chairs mới hoặc được gia hạn. Các ghế nghiên cứu hỗ trợ nhiều lĩnh vực như khoa học tự nhiên, kỹ thuật, y tế, khoa học xã hội và nhân văn. 
• Mô hình này có ý nghĩa lớn đối với nhà đầu tư quốc tế vì doanh nghiệp không nhất thiết phải tự xây dựng toàn bộ năng lực R&D. Doanh nghiệp có thể hợp tác với:
• University → Research Chair → Research Team → Laboratory → Industry Partner → Commercialization.
• Qua đó, vốn tư nhân có thể kết nối với hệ thống nghiên cứu công để giảm một phần rủi ro phát triển công nghệ.

5. Strategic Science Fund

• Strategic Science Fund (SSF) là một chương trình quan trọng dành cho các tổ chức khoa học và nghiên cứu phi lợi nhuận tại Canada. Quỹ sử dụng quy trình cạnh tranh và minh bạch để hỗ trợ các tổ chức thực hiện nghiên cứu và đổi mới có tác động đến Canada. (Cổng Thông Tin ISDE)
• Điểm đáng chú ý là SSF không phải một quỹ đầu tư cổ phần dành cho nhà đầu tư tư nhân. Do đó, nhà đầu tư nước ngoài muốn tham gia thường có thể phù hợp hơn thông qua partnership với tổ chức nghiên cứu Canada, thay vì kỳ vọng nhận tài trợ trực tiếp như một nhà đầu tư tài chính.
• Điều này tạo ra mô hình:
• Vốn tư nhân → doanh nghiệp → hợp tác với tổ chức khoa học Canada → nghiên cứu → thử nghiệm → thương mại hóa.

6. Hỗ trợ nghiên cứu và phát triển trong doanh nghiệp – SR&ED

• Một trong những công cụ quan trọng nhất để thu hút doanh nghiệp đầu tư R&D tại Canada là Scientific Research and Experimental Development (SR&ED).
• Đây là chương trình ưu đãi thuế hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu và phát triển đủ điều kiện bằng Investment Tax Credit (ITC) và các khoản khấu trừ thuế liên quan. 
• Năm 2026, chương trình SR&ED đã được cải cách đáng kể. Bill C-15 nhận Royal Assent ngày 26/3/2026, mở rộng khả năng tiếp cận và tăng giá trị ưu đãi. Với những trường hợp đủ điều kiện, mức enhanced ITC 35% được mở rộng với annual expenditure limit tăng từ 3 triệu lên 6 triệu CAD, đồng thời mở rộng khoảng phase-out đối với taxable capital từ 15 triệu lên 75 triệu CAD. Các thay đổi này áp dụng cho những tax years bắt đầu sau ngày 15/12/2024. 
• Đây là một công cụ đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp công nghệ, dược phẩm, kỹ thuật, AI, sản xuất tiên tiến và các ngành dựa trên R&D.

7. Hỗ trợ chi phí thiết bị nghiên cứu

• Chính sách SR&ED năm 2026 cũng mở rộng phạm vi một số capital expenditures đủ điều kiện.
• CRA cho biết chi phí đối với tài sản khấu hao được mua sau ngày 15/12/2024 trong những trường hợp đáp ứng yêu cầu có thể đủ điều kiện hưởng ưu đãi SR&ED. Chính sách này được cập nhật ngày 29/6/2026.
• Điều này có ý nghĩa thực tế đối với nhà đầu tư muốn xây dựng phòng thí nghiệm hoặc trung tâm R&D tại Canada, chẳng hạn:
• Lab equipment → testing equipment → computing equipment → experimental facilities → research infrastructure.
• Tuy nhiên, điều kiện đủ tư cách phải được đánh giá theo từng khoản chi và loại hoạt động nghiên cứu.

8. Cơ chế Pre-claim Approval năm 2026

• Một cải tiến đáng chú ý là từ 1/4/2026, CRA triển khai cơ chế SR&ED Pre-claim Approval cho một số doanh nghiệp đủ điều kiện.
• Cơ chế này cho phép doanh nghiệp yêu cầu CRA đánh giá trước liệu dự án dự kiến có đáp ứng điều kiện SR&ED hay không. CRA cho biết mục tiêu là tạo sự chắc chắn sớm hơn cho doanh nghiệp trong quá trình lập kế hoạch R&D; một quyết định có thể được đưa ra trong khoảng 8 tuần đối với yêu cầu đủ điều kiện. 
• Đối với nhà đầu tư nước ngoài, đây là một lợi thế đáng chú ý khi xây dựng dự án R&D lớn tại Canada vì doanh nghiệp có thể giảm một phần sự không chắc chắn về tính đủ điều kiện của hoạt động nghiên cứu.

9. Vai trò của NSERC, SSHRC và CIHR

• Hệ thống tài trợ nghiên cứu liên bang Canada không chỉ có một cơ quan.
• Ba cơ quan quan trọng là:
• NSERC – nghiên cứu khoa học tự nhiên và kỹ thuật.
• SSHRC – nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn.
• CIHR – nghiên cứu y tế và sức khỏe.
• Các cơ quan này cùng tham gia phát triển năng lực nghiên cứu quốc gia và hỗ trợ các trường đại học, nhóm nghiên cứu và chương trình hợp tác.
• Đặc biệt, NSERC trong kế hoạch 2026–27 nhấn mạnh các chương trình hợp tác giữa trường đại học với đối tác private, public và not-for-profit, nhằm chuyển kết quả nghiên cứu thành đổi mới và tăng trưởng kinh tế. (Nserc Crsng)

10. Nghiên cứu chiến lược và các lĩnh vực ưu tiên

• Canada đang ưu tiên nghiên cứu trong những lĩnh vực có tiềm năng tạo ảnh hưởng lớn đến kinh tế và xã hội.
• Trong kế hoạch của NRC năm 2026–27, các hướng được nhấn mạnh bao gồm:
• health and biomanufacturing; digital and quantum technologies; foundational research. (Công Nghiệp Tự Nhiên Canada)
• Bên cạnh đó, hệ thống nghiên cứu Canada ngày càng chú trọng:
• AI → lượng tử → công nghệ số → y sinh → vật liệu mới → sản xuất tiên tiến → năng lượng sạch → an ninh mạng → công nghệ môi trường.
• Nhà đầu tư nước ngoài có hoạt động R&D trong những lĩnh vực này có thể tìm kiếm đối tác nghiên cứu, nguồn nhân lực và chương trình hỗ trợ phù hợp tại Canada.

11. Hợp tác quốc tế trong nghiên cứu

• Canada cũng không đóng cửa hệ thống nghiên cứu với thế giới. Một ví dụ là POLAR International Partnership Research Development Program 2026–2028, đang tiếp nhận đề xuất hợp tác nghiên cứu quốc tế và có thể hỗ trợ tới 100.000 CAD cho mỗi dự án trong hai năm đối với các dự án mở rộng hoặc phát triển hợp tác quốc tế. 
• NSERC cũng tiếp tục các chương trình hợp tác quốc tế như Alliance International, kết nối các nhà nghiên cứu Canada với đối tác quốc tế. (Nserc Crsng)
• Điều này tạo cơ hội cho doanh nghiệp và nhà khoa học nước ngoài xây dựng mô hình:
• Canada research team + foreign research organization + private company + government funding.

12. Nhà đầu tư nước ngoài có thể tham gia như thế nào?

• Nhà đầu tư nước ngoài muốn tham gia hệ sinh thái nghiên cứu Canada có thể lựa chọn nhiều mô hình.
• Mô hình 1 – Thành lập trung tâm R&D tại Canada.
• Nhà đầu tư thành lập Canadian corporation và xây dựng nhóm nghiên cứu, phòng thí nghiệm hoặc trung tâm công nghệ tại Canada.
• Mô hình 2 – Liên kết với trường đại học.
• Doanh nghiệp đầu tư vốn vào chương trình nghiên cứu chung với university hoặc research institute.
• Mô hình 3 – Đầu tư vào công nghệ đang trong giai đoạn thương mại hóa.
• Nhà đầu tư cung cấp vốn để đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm ra thị trường.
• Mô hình 4 – Mua hoặc đầu tư vào công ty công nghệ Canada.
• Nhà đầu tư có thể tiếp cận IP, đội ngũ R&D và thị trường Canada.
• Mô hình 5 – Hợp tác quốc tế.
• Doanh nghiệp Việt Nam hoặc các nước khác có thể hợp tác với nhóm nghiên cứu Canada trong các dự án công nghệ, môi trường, nông nghiệp, y sinh hoặc AI.

13. Lợi ích đối với nhà đầu tư quốc tế

• Một dự án R&D thực chất tại Canada có thể tiếp cận đồng thời nhiều lợi thế:
• Ưu đãi thuế R&D → nhân lực khoa học chất lượng cao → hệ thống đại học → cơ sở nghiên cứu → hợp tác công–tư → khả năng tiếp cận thị trường Bắc Mỹ → thương mại hóa IP.
• Tuy nhiên, cần phân biệt tài trợ nghiên cứu với ưu đãi thuế.
• Ví dụ, Strategic Science Fund hướng tới các tổ chức khoa học và nghiên cứu phi lợi nhuận đủ điều kiện, trong khi SR&ED là cơ chế ưu đãi thuế dành cho các hoạt động R&D đủ điều kiện của doanh nghiệp và các đối tượng phù hợp theo luật thuế. (Cổng Thông Tin ISDE)

14. Những yêu cầu nhà đầu tư cần chuẩn bị

• Để xây dựng dự án nghiên cứu khoa học tại Canada, nhà đầu tư nên chuẩn bị:
• Business plan → Research plan → nguồn vốn → đội ngũ khoa học → IP strategy → kế hoạch thương mại hóa → ngân sách R&D → cấu trúc doanh nghiệp → kế hoạch thuế → regulatory compliance.
• Đối với các dự án công nghệ nhạy cảm, nhà đầu tư còn phải xem xét các yêu cầu liên quan đến an ninh quốc gia, quyền sở hữu công nghệ, dữ liệu và Investment Canada Act.
• Do đó, một dự án R&D lớn cần phối hợp giữa luật sư doanh nghiệp/IP, chuyên gia thuế, kế toán, chuyên gia R&D và cố vấn đầu tư.

15. Cơ hội đối với nhà đầu tư và doanh nghiệp Việt Nam

• Đối với Việt Nam, Canada có thể là điểm đến phù hợp để phát triển những lĩnh vực:
• AI và phần mềm → AgriTech → công nghệ thực phẩm → biotech → công nghệ môi trường → vật liệu mới → sản xuất thông minh → robotics → công nghệ y tế → cybersecurity.
• Một doanh nghiệp Việt Nam có công nghệ đã được nghiên cứu trong nước có thể xây dựng chiến lược:
• R&D tại Việt Nam → mở Canadian corporation → hợp tác với university → phát triển công nghệ → đăng ký IP phù hợp → thử nghiệm tại Canada → thương mại hóa Bắc Mỹ.
• Mô hình này có thể tạo ra giá trị cao hơn việc chỉ mở văn phòng thương mại.

16. Đánh giá chính sách năm 2026

• Chính sách của Canada hiện cho thấy ba xu hướng rõ rệt.
• Thứ nhất, Canada đang tăng mạnh đầu tư để thu hút nhân tài khoa học quốc tế. Gói 1,7 tỷ CAD cho Global Impact+ Research Talent Initiative là bằng chứng quan trọng. 
• Thứ hai, Canada đang làm cho hoạt động R&D của doanh nghiệp hấp dẫn hơn thông qua SR&ED, trong đó cải cách năm 2026 tăng giới hạn chi tiêu cho enhanced 35% ITC và mở rộng phạm vi hỗ trợ. 

Thứ ba, Canada tăng cường kết nối nghiên cứu với thương mại hóa và các ngành chiến lược. NSERC, NRC và các cơ quan liên bang đều nhấn mạnh AI, kỹ thuật, công nghệ số, lượng tử, y sinh và đổi mới có tác động kinh tế. (Nserc Crsng)

17. Kết luận

• Chính sách thu hút đầu tư nghiên cứu khoa học của Canada năm 2026 không chỉ đơn thuần là “cấp tiền cho nghiên cứu”. Canada đang xây dựng một hệ sinh thái theo chuỗi:
• Nhân tài quốc tế → nghiên cứu khoa học → cơ sở hạ tầng → doanh nghiệp → R&D → IP → thương mại hóa → tăng năng suất → tăng trưởng kinh tế.
• Các công cụ như Canada Research Chairs, NSERC, Strategic Science Fund, NRC và SR&ED tạo thành những lớp hỗ trợ khác nhau cho hệ sinh thái này. Đặc biệt, năm 2026 đánh dấu một bước tiến đáng chú ý với việc tăng đầu tư thu hút nhà khoa học quốc tế và cải cách SR&ED để khuyến khích doanh nghiệp thực hiện R&D tại Canada. 
• Đối với nhà đầu tư nước ngoài, cơ hội lớn nhất không nằm ở việc chỉ đưa vốn vào một dự án khoa học, mà nằm ở việc xây dựng hoạt động nghiên cứu thực chất tại Canada, kết nối với trường đại học và viện nghiên cứu, phát triển IP, tuyển dụng nhân tài và đưa công nghệ ra thị trường.
• Với doanh nghiệp Việt Nam, một chiến lược có tiềm năng là xây dựng Canadian R&D centre hoặc Canadian technology company, hợp tác với các đại học và tổ chức nghiên cứu Canada, đồng thời tận dụng các công cụ hỗ trợ phù hợp như SR&ED, các chương trình nghiên cứu liên bang và các chương trình hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, mỗi chương trình có điều kiện riêng và việc đáp ứng tiêu chí cần được đánh giá trước khi đầu tư.
• Tầm nhìn của chính sách Canada có thể được tóm tắt bằng công thức:
• Thu hút nhân tài + đầu tư R&D + hợp tác quốc tế + thương mại hóa khoa học + ưu đãi thuế = nâng cao năng lực cạnh tranh khoa học và công nghệ của Canada.

​BOOKING TRAVEL IMM [R] - LIÊN HỆ CHÚNG TÔI